تاریخ ایجاد: 10:45
ظرایف سخنرانی مذهبی
تصویر
اسرار موفقیت مبلغ از دیدگاه نهج البلاغه

اسرار موفقیت مبلغ از دیدگاه نهج البلاغه

«اگر بگوییم مقام تبلیغ اسلام، رساندن پیام اسلام به عموم مردم، معرفی و شناساندن اسلام به صورت یک مکتب، از مرجعیت تقلید کمتر نیست، تعجب نکنید . مقامی است در همان حد .» (1)

مقدمه:

قدرت بیان و سخن گفتن از ویژگیهای انسان و شاخص امتیاز او از حیوانات است و خداوند، این نیرو را در خلقت او نهاده است . «خلق الانسان علمه البیان » ; (2) «انسان را آفرید و بیان را به او آموخت .»

خطابه، برانگیختن افراد است نسبت به انجام یک کار یا بازداشتن از یک عمل . از این رو در خطابه باید چنان سخن گفت که مخاطبین برانگیخته شوند و دارای انگیزه عمل یا ترک عمل گردند . از این روست که خطابه و فن سخنرانی یک هنر است .

امیر مؤمنان علی علیه السلام که امام سخن و قلم و سالار اهل بلاغت بود، خطبه های نافذ و موثرش چنان دگرگون ساز و در اوج بود که به اعجاز شباهت داشت و درباره سخن او گفته شده که پایین تر از کلام خداوند و برتر از کلام بشر است و انسانهای بی شماری روش سخنوری و نگارش را از او آموختند . (3) در این نوشتار برآنیم تا از زبان «امام بیان و سخن » به عدد چهارده ستاره پر فروغ - که آسمان دلها را نورافشانی کردند و پیام الهی را به جانهای تشنه معارف رساندند - از چهارده عامل و ویژگی سخن بگوییم که باعث موفقیت یک مبلغ در عرصه تبلیغ دین و معارف اهل بیت علیهم السلام می شود .

1- شناخت و ایمان به هدف

داشتن هدف در زندگی جزء لوازم اصلی حیات سعادتمندانه و معنادار است، انسان زمانی به امنیت و آرامش خاطر دست می یابد که افق روشنی برای آینده خود ترسیم کند و با انگیزه رضایت درونی برای رسیدن به آنچه که در آن افق مد نظر دارد، تلاش کند .

یک مبلغ باید نسبت به راهی که انتخاب کرده - که همان هدف اوست - آگاهی کامل داشته باشد; به سخن دیگر باید هدف را خوب بشناسد و با شناخت در راهی که انتخاب کرده، تلاش کند و انسانها را با آگاهی به صراط مستقیم الهی دعوت کند که «العامل بالعلم کالسائر علی الطریق الواضح; (4) کسی که از روی آگاهی عمل می کند، همچون رهروی است که در جاده روشن قدم برمی دارد .»

برای رسیدن به هدف همیشه موانعی سر راه قرار می گیرد . یک مبلغ موفق باید مؤمن به هدف باشد، به طوری که هیچ چیز و هیچ کس، توان مقابله و مانع تراشی را برای انحراف از مسیر و هدف نداشته باشد . چنان که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله با ایمانی که به هدف خویش داشت، فرمود: «اگر خورشید را در دست راست و ماه را در دست چپم قرار دهید، حاضر به کنار گذاشتن هدف نیستم .» (5)

یک مبلغ نیز باید با ایمان به هدف خویش، راه پیامبرصلی الله علیه وآله را با همان قوت و قدرت در پیش گیرد و با الگو قرار دادن رسول خاتم صلی الله علیه وآله - که رسالتش تبلیغ دین الهی بود - دین خدا را تبلیغ کند . علی علیه السلام - که خود اولین مبلغ اعزامی به یمن بود - در این باره می فرماید: «انظروا اهل بیت نبیکم فالزموا سمتهم واتبعوا اثرهم فلن یخرجوکم من هدی ولن یعیدوکم فی ردی فان لبدوا فلبدوا وان نهضوا فانهضوا ولا تسبقوهم فتضلوا ولا تتاخروا عنهم فتهلکوا; (6)

به اهل بیت پیامبرتان بنگرید . از آن سمت که آنها گام برمی دارند، منحرف نشوید و قدم به جای قدمشان بگذارید . آنها هرگز شما را از جاده هدایت بیرون نمی برند و به پستی و هلاکت بازنمی گردانند . اگر سکوت کردند، سکوت کنید و اگر قیام کردند، قیام کنید . از آنها پیشی نگیرید که گمراه می شوید، از آنان عقب نمانید که هلاک می گردید .»

یکی از آفات کار تبلیغی خصوصا برای کسانی که در محل تبلیغ مستقر و یا در هجرت بلند مدت به وظیفه خویش عمل می کنند، گم کردن هدف یا دنبال کردن اهداف متعدد در منطقه است . یک مبلغ که کارش نشر فرهنگ اهل بیت علیهم السلام است، نباید خود را درگیر کارهای دیگر کند یا در کنار کار تبلیغی به کارهای دیگر مشغول شود; به طوری که تبلیغ دین جزء اهداف ثانوی شمرده شود .

حضرت علی علیه السلام در ضمن توصیه ای به چنین افرادی که دنبال اهداف متعددی هستند، فرمودند: «من اوما الی متفاوت خذلته الحیل; (7) کسی که به کارهای مختلف بپردازد، حیله ها او را خار می کند .» اگر ما وظیفه و هدفی جز تبلیغ دین نداریم و اگر هر روز دشمنان اسلام به بهانه های مختلف با شگردهای رنگارنگ، سعی در خاموش کردن نور دین با القای شبهات در بین نسل جوان و تشکیک در مبانی دینی و آلوده کردن فضای ایران اسلامی دارند، باید عالی ترین هدفمان نابودی باطل و پایداری حق باشد . چنان که حضرت علی علیه السلام در نامه ای به عبدالله بن عباس فرمودند: «. . . ولکن اطفاء باطل او احیاء حق; (8) [باید بهترین امور نزد تو] خاموش کردن باطل یا زنده کردن حق باشد .»

و چه زیبا فرمود عزیز حکیم که «یریدون لیطفؤوا نور الله بافواههم والله متم نوره ولو کره الکافرون » ; «آنها می خواهند نور خدا را با دهانهای خود خاموش کنند; ولی خدا نور خود را کامل می کند . هر چند کافران خوش نداشته باشند .»

 

 

مخاطب‌ شناسی از ضرورتهای سخنرانی مذهبی است

حجت الاسلام محمد علی ایازی مخاطب‌شناسی سخنران و توجه به نیازهای روز را بسیار مهم ارزیابی کرد و گفت: سخنران یا مبلغ باید مخاطب را به درستی بشناسد و با رعایت همه جوانب، به زبان همان گروه با آنها سخن گوید، در واقع با توجه به درک و نیاز مردم سخنرانی کند.

حجت الاسلام محمد علی ایازی قرآن پژوه و محقق با اشاره به اینکه سخنرانی شرایطی دارد، اظهار داشت: بخشی از این ویژگیها مربوط به سخنران است، بخشی مربوط به محتوا و بخش دیگر مربوط به چگونگی ارائه سخنرانی است.

وی با اشاره به اینکه در قسمت اول سخنران یا خطیب باید به گونه ای باشد که زمینه های جذب مخاطب را به وجود آورد، تصریح کرد: سخنران باید آداب ظاهری، لباس پوشیدن و طرز سخن گفتن را رعایت کند، چرا که نکات ظاهری و اولیه باعث جذب مخاطب می شود و همچنین از حرکات و کارهایی که منجر به تنفر شود، بپرهیزد.

حجت الاسلام محمد علی ایازی در بخش محتوای سخنرانی یادآور شد: مخاطب شناسی سخنران و توجه به نیازهای مخاطب از اهمیت ویژه ای برخوردار است که باید مخاطب را به درستی بشناسد که کیست و چه نیازی دارد و بر اساس چه ضرورتی باید سخن گوید. اگر کودک است، کهنسال است، تحصیلکرده یا روستایی است باید همه جوانب را رعایت کرده و به زبان همان گروه با آنها سخن گوید، در واقع به اندازه درک مردم سخنرانی کند.

این قرآن پژوه و محقق با اشاره به اینکه مخاطب شناسی اصلی مهم در سخنرانی است، یادآور شد: سخنران باید شرایط و وضعیت مخاطب را در نظر گیرد، اینکه در چه شرایطی است، اگر در سرما یا گرما یا باران و برف قرار دارد و خود در سایه و هوای خوب است، سخن را طولانی نکند، بلکه  اقتضای حال را در نظر گیرد و به شرایط محیطی توجه کند.

وی توجه به شرایط سنی را در ارائه محتوا مهم خواند و گفت: سخنران باید حرفهایی بزند که مورد نیاز است، چنان صحبت نکند که مخاطب به آن نیازی نداشته باشد، در واقع رعایت زبان مخاطب تأثیر به سزایی در جلب مخاطب دارد تا وسیله ای برای تشویق آنها را فراهم کند.


اجلاس بین المللی تجلیل از پیرغلامان و خادمان حسینی همه ساله در آستانه ماه محرم الحرام بعنوان زنگ آغاز سوگواری های عاشقان اباعبدالله الحسین (ع) از سوی بسیج رسانه ملی و با مشارکت استانداری های میزبان برگزار میشود.
 
این مراسم معنوی نخستین بار در سال ۸۱  به منظور تجلیل از پیرغلامان حسینی و ذاکران مطرح کشور در تهران برگزار شد و تا ۶ دوره ادامه داشت. از دوره هفتم به بعد و برای شرکت دادن مادحین استان های دیگر، محل برگزاری اجلاس در دیگر استان ها انتخاب شد. 
 
ابتدا استان زنجان با عنوان پایتخت شور و شعور حسینی مدنظر قرار گرفت و در ادامه به ترتیب در استان های بوشهر، همدان، اردبیل، گلستان، خوزستان، فارس و هرمزگان برگزار شد.
 
دوره پانزدهم نیز به همت بسیج سازمان صداوسیما و استانداری اصفهان از تاریخ ۲۱ لغایت ۲۴ شهریور ماه سال جاری در شهر اصفهان با حضور جمع کثیری از ذاکرین و مادحین اباعبدالله الحسین (ع) برگزار می شود.
 
از این رو مسیولین محترم استانی برای ثبت اطلاعات مادحین مدعو در این دوره به لینک بالا مراجعه کنند.